نگرش جدید ایالات متحده نسبت به ایران در خصوص بحران اتمی شاهد تغییر مواضع چشمگیری می باشد. باید به یاد بیاوریم که از سه ماه پیش مسئولان بلند پایه آمریکایی" حمله نظامی هدفمند" را به عنوان یک راه حل ممکن در نظر گرفته بودند تا تهران -که به قول دونالد رامسفلد وزیر دفاع آمریکا یکی از موتورهای تروریسم جهانی است- از برنامه اتمی خود دست بکشد.
این حملات با استفاده از بمبهای هوا به زمین و موشکهایی است که قدرت انهدام اهداف در اعماق زمین با کلاهکهای اتمی را دارد و توسط هواپیماهای B61-11 حمل و به عنوان نمونه تأسیسات اتمی شهر نطنز در 250 کیلومتری جنوب تهران جائیکه کارخانه غنی سازی قرار دارد را مورد هدف خواهد داد.
به نقل از یکی از مقامات بلند پایه پنتاگون ؛ کاخ سفید پیش بینی کرده است که " تنها صورت حل بحران مبتنی بر تغییر ساخت قدرت در ایران است" که این تعبیر به معنای جنگ است.
کار به اینجا رسیده بود که ناگهان همه چیز تغییر کرد. اجلاس اول ژوئن وزرای امور خارجه پنج عضو دائمی شورای امنیت بعلاوه آلمان یک پیشنهادی را آماده کردند که این بار نشاندهنده لحن مسالمت آمیز و نه تهدید آمیز ایشان بود، این پیشنهادات جدید با هدف خاتمه دادن به اختلاف تهیه شده است. پیشنهادات توسط آقای خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در تاریخ 6 ژوئن تحویل آقای علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی و مذاکره کننده اصلی طرف ایرانی در این امور شد.
هرچند محتوای پیشنهادات فرصت انتشار عمومی نیافته است اما می دانیم که شش کشور حق دست یابی ایران به انرژی صلح آمیز هسته ای را به رسمیت شناخته اند زیرا ایران موافقتنامه ان پی تی را امضا نموده است . همچنین ایشان متعهد شده اند تا به ایران کمک کنند تا رآکتور آب سبک خود را تکمیل نماید. ایشان همچنین پیشنهاد کرده اند که به تحریمهای اقتصادی ایران پایان دهند و بعلاوه قطعات یدکی هواپیماهای مسافربری را نیز در اختیارش بگذارند. اروپائیان همچنین قول داده اند که برای عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی (گات) تلاش نمایند همانکه تاکنون آمریکا هجده بار آنرا وتو کرده است. امتیاز مضاعف عبارت بود از اینکه آمریکا- که تاکنون از نشستن سر میز چانه زنی با ایرانیان در کنار پنج قدرت دیگر بزرگ جهان امتناع می ورزید- آمادگی خود را برای این گفتگوی مستقیم پذیرفت اما تنها شرط آمریکائی ها تعلیق غنی سازی اورانیوم است.
تهران به نظر می رسد همچنان با آرامش قمار می کند در زمان واکنش قبل از پاسخ دادن. اولین علائم نشاندهنده مشوق بودن پیشنهادات است. آقای علی لاریجانی پذیرفت که " قدمهای مثبتی در این پیشنهادات وجود دارد" و آقای منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران ضمن آنکه پذیرفت که کشورش باید نگرانی جامعه بین الملل را برطرف کند اما خوشبینانه گفت : " این یک قدم به جلو است، سال قبل اروپائی ها می گفتند این طرح ما است یا اجرا کنید یا هیچ در حالیکه الان به ما می گویند این یک پیشنهاد است و ما می توانیم در مورد آن صحبت ، مطالعه و یا چانه زنی دیپلماتیک نمائیم ، این مثبت است یعنی اروپا پذیرفته که آنچه که ما در قالب پیشنهادات بررسی خواهیم کرد قابل چانه زنی است آمریکائی ها نیز پذیرفتند که مشارکت نمایند در گفتگوها و ما با کمال میل این تصمیم را دریافت کردیم."
تغییر موضع آمریکائی ها را چگونه می توان توضیح داد ؟ در ابتدا حق غیر قابل بحث ایران ؛ کشوری که قدرت منطقه ای است با 76 میلیون نفر جمعیت وتولید کننده بزرگ نفت خام که تلاش می نماید تا تولید نفت خود را کاهش بدهد و این کاهش اجتناب ناپذیر است زیرا آینده انرژی اورا نگران نموده است.
علیرغم دو هزار بازرسی صورت گرفته توسط بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی ( AIEA ) از سال 2003 کوچکترین اثر و سندی که تأیید نماید جمهوری اسلامی در پی سلاح اتمی است آنچنانکه در پیمان ان تی پی ممنوع شده، بدست نیامده است.
روسیه و چین اعتقاد دارند که ایرانی ها باید در عرصه بین المللی اعتماد سازی بکنند اما این دو کشور از حق تهران در خصوص دستیابی به انرژی صلح آمیز هسته ای دفاع می کنند. این دو کشور همچنین مخالف هر گونه تحریم و مجازات ایران هستند حتی اگر این تحریم از کانال سازمان ملل متحد صورت بگیرد. ایشان این حمایت خودشانرا در جریان اجلاس سازمان همکاری شانگهای OCS ) ) در این شهر چین در اواسط ماه ژوئن نیز تکرار کردند.
بی تردید ملاحظات دیگری را نیز باید در نظر داشت؛ بطور مثال شکست اشغال عراق که شیعیان طرفدار ایران بصورت متناقضانه ای در عین حال بهترین متحدین واشنگتن نیز هستند، یا تهدید ایرانی ها به احتمال مین گذاری تنگه هرمز جائیکه 20 درصد نفت جهان از آنجا عبور می نماید، عزم ایران بر تقاضای پرداخت صدور گاز و نفت با پول اروپایی در حالیکه می دانیم پیش از این این کشور قسمت اعظم ذخایر ارزی خود را به یورو تبدیل نموده است و تهران نیز غافل از این مسئله نیست که در حال حاضر دلار پاشنه آشیل آمریکایی ها است.
بدرستی ممکن است اوضاع به وخامت بیانجامد اما هر دو طرف دارای منافعی در جستجوی یک توافق هستند.
* هفته نامه لوموند دیپلماتیک عنوان " ایران اتمی" را برای مقاله خانم ایگانسیو رامونت برگزید اما حیات نو از نام" در جستجوی یک توافق " استفاده نمود.
شبکه خبری فرانسه زبان ال س ای فیلمی در این رابطه تهیه کرده است که می توانید برای دیدن آن اینجا راکلیک کنید.