انتشار نامه محرمانه آیت الله خمینی مبنی بر دلائل قبول قطعنامه 598 و آتش بس بحثهای زیادی را در محافل سیاسی دامن زده است. محتوای نامه و نفس عمل آقای هاشمی رفسنجانی در انتشار آن پس از هجده سال آنهم در پاسخ به اظهارات محسن رضایی فرمانده وقت سپاه ، حاوی پیامهای زیادی است که در این نوشتار سعی می نمایم به بخشی از آنها بپردازم. محتوای این نامه علیرغم تبلیغات رسمی صورت گرفته در این سالها حکایت از عدم پیروزیهای رزمندگان در سالهای آخر جنگ دارد .البته اکثر کسانیکه در سه سال آخر جنگ در جبهه ها حضور داشتند کم و بیش این حرف رهبر فقید انقلاب را تأیید می نمایند و هرگز تبلیغات رسمی مبنی بر پیروزی در تمامی جبهه ها را باور نمی نمایند اما با انتشار این نامه دیگر جای هیچ شک و تردیدی باقی نمی ماند. در نامه مذکور عامل شکست یا به تعبیر نگارنده عدم دستیابی به پیروزی زودرس عبارتست از : شرق و غرب سلاحهای پیشرفته در اختیار صدام قرار داده اند ،امکانات مالی و نظامی جوابگوی تداوم نبرد نیست، مردم از رفتن به جبهه امتناع می ورزند و ...
نکته جالب در نامه رهبر فقید انقلاب آنست که ایشان جنگ طلبی فرمانده وقت سپاه علیرغم نبود امکانات و عدم امکان فراهم نمودن مطالبات تسلیحاتی و لجستیکی وی راحاکی از شعار زدگی او می داند . نکته حائز اهمیت دیگر آنکه آیت الله خمینی در قسمت پایانی نامه با ابراز نگرانی از نیروهای افراطی می فزاید: مواظب باشيد ممكن است افراد داغ و تند با شعارهاي انقلابي شما را از آنچه صلاح اسلام است دور كنند.
اما نفس انتشار نامه محرمانه بنیانگذار جمهوری اسلامی از سوی هاشمی رفسنجانی حکایت از رو کردن یک برگ برنده نادیده از سوی او و در مقابل رقبای سیاسی این پیر دیر سیاست دارد. هاشمی با رو کردن این نامه به رقبای سیاسی خود بویژه به منتقدان اقتدارگرای خود نشان داد که در آستین اسنادی را دارد که هیچ کس آنرا در اختیار ندارد. فرمانده وقت سپاه قصد داشت با فرافکنی مسئله پایان جنگ را به هاشمی نسبت بدهد اما با انتشار این سند معلوم شد که نامه او و سایر عوامل باعث شده که آیت الله خمینی تن به قبول آتش بس بدهد و گوش به شعارهای توخالی او نداده و حرف عقلای کشور را ترجیح دهد.
هرچند بسیاری از کارشناسان نظامی وطن پرست و در عین حال غیر وابسته به سپاه اعتقاد داشتند و دارند که پس از آزادسازی خرمشهر در عملیات بیت المقدس و دریافت اولین پیشنهاد صلح با پادرمیانی جنبش عدم تعهد باید جمهوری اسلامی تن به قبول صلح می داد و از تداوم جنگ و خونریزی و هدر دادن منابع مالی و انسانی جامعه ایران جلوگیری می نمود اما باز تا حدودی تداوم جنگ تا اواسط سال 62 توجیه پذیر بود زیرا کم و بیش پیروزیهای ریز و درشتی در عرصه های نبرد حاصل شده بود ولی از آن به بعد به دلائل مذکور در نامه آیت الله خمینی و سایر عللی که آنمرحوم اشاره ای به آن ننمودند از جمله بی تدبیری و بی کفایتی فرماندهان سپاه و ارتش در اداره جنگ و ناآشنایی ایشان با روشهای جنگ مدرن و تکیه بر روشهای جنگ پارتیزانی و صرفا کلاسیک شکست پشت سر شکست نصیب نیروهای ایرانی می شد و حاصلی جز خسارات عظیم انسانی و مالی عاید ممکلت نمی گردید.
در بعد خارجی نفس جنگ بین دو کشور مسلمان بسیار قدیمی برای دنیای غرب خوشایند می نمود و از حیث اقتصادی نیز بازار سلاح و مهمات دول اروپایی و حتی اسرائیلی بسیار پر رونق بود. برخی رزمندگان نیک به یاد دارند که بر روی قبضه برخی آرپی جی هفت ها آرم اسرائیل نقش بسته بود و وقتی مورد اعتراض بسیجی ها قرار می گرفت فرماندهان با توجیه آنکه سلاحهای مذکور خرید پیش از انقلاب و دوره شاه می باشد معترضین را موقتا ساکت می نمودند حال آنکه سلاح مذکور ساخت بعد از انقلاب بود و اساسا پیش از انقلاب چنین سلاحی تولید نمی شد.