شیرین عبادی : آزادی بیان پایه دموکراسی است
خانم عبادی آزادی بیان را اولین جلوه دموکراسی دانست و گفت : برخی گمان می کنند انتخابات آزاد مقدمه دموکراسی است و موانعی همچون نظارت استصوابی را بر سر راه دموکراسی می دانند حال آنکه پایه دموکراسی آزادی بیان است و حتی اگر فرض کنیم نظارت استصوابی نباشد و انتخابات آزاد و سالم منجر به تشکیل مجلسی مردمی که در بر گیرنده نمایندگان واقعی مردم هم باشد شود چه فایده ای دارد آنگاه که نماینده آزادی بیان نداشته باشد و بدلیل اظهاراتش که در راستای وظایف نمایندگی اش می باشد دستگیر و روانه زندان شود آنچنانکه در چندین مورد شاهد این دستگیریها بودیم.
به دعوت جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران و نیز فدراسیون جهانی دفاع از حقوق بشر نشستی با حضور سه تن از اعضای هیأت مدیره کانون مدافعان حقوق بشر روز شنبه 27 اکتبر در محل دانشگاه سوربن برپا گردید. در این جلسه سخنرانی و پرسش و پاسخ خانمها شیرین عبادی و نرگس محمدی و آقای محمد علی دادخواه حضور داشتند و آقای دکتر فرهاد عاملی استاد حقوق دانشگاه سوربن نیز به بیان نظرات خود پرداخت. موضوع نشست بررسی آزادی بیان در ایران بود.
در ابتدای جلسه پس از توضیحات مقدماتی آقای دکتر لاهیجی که اجرای برنامه را نیز برعهده داشتند ، خانم بن حسن رئیس فدراسیون جهانی دفاع از حقوق بشر به بیان خیرمقدم پرداخت و نگاهی گذرا به وضعیت حقوق بشر در ایران داشت. این خانم تونسی وضعیت حقوق بشر بویژه وضعیت دانشجویان ، روزنامه نگاران ، کارگران و معلمان در ایران را ناگوار توصیف کرد.
در ادامه خانم عبادی پس از تشکر از آقای دکتر عبدالکریم لاهیجی رئیس جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران گفت : کار حقوق بشری مثل یک دووی امدادی می باشد که ما مثل یک تیم هستیم یا باهم می بریم و یا با هم می بازیم و البته آنگاه که هدف آزادی و خدمت به مردم باشد شکستی در آن نیست. ممکن است مشکلاتی مثل زندان رفتن پیش بیاید که غالب فعالان حقوق بشر آنرا تجربه کرده اند واینها و بسیاری مرارتهای دیگر در ازای لبخندی که بر لب هموطنانمان می نشیند در یک لحظه فراموش می شود. دریک مقطع زمانی چوب در دست من بود و همچون دووی امدادی در مقطعی دیگر چوب در دست دیگری خواهد بود و کسان دیگری این مبارزه را ادامه خواهند داد.
خانم عبادی آزادی بیان را اولین جلوه دموکراسی دانست و گفت : برخی گمان می کنند انتخابات آزاد مقدمه دموکراسی است و موانعی همچون نظارت استصوابی را بر سر راه دموکراسی می دانند حال آنکه پایه دموکراسی آزادی بیان است و حتی اگر فرض کنیم نظارت استصوابی نباشد و انتخابات آزاد و سالم منجر به تشکیل مجلسی مردمی که در بر گیرنده نمایندگان واقعی مردم هم باشد شود چه فایده ای دارد آنگاه که نماینده آزادی بیان نداشته باشد و بدلیل اظهاراتش که در راستای وظایف نمایندگی اش می باشد دستگیر و روانه زندان شود آنچنانکه در چندین مورد شاهد این دستگیریها بودیم.
نبود آزادی بیان در عرصه های گوناگون تأثیر می گذارد اما من به مواردی از آن در زمینه حقوق زنان اشاره می کنم.
خانم عبادی آنگاه بررسی قوانین ناقض حقوق زنان که پس از انقلاب اسلامی تصویب شده است اشاره نمود و گفت : در نظام حقوقی ایران زن یک موجود کامل نیست و در زمینه دیه و شهادت و بسیاری موارد نیم یک مرد حساب می شود و زنان آزاده ایران بسیار هوشیارانه به مقابله با این قوانین پرداخته اند. یکی از این راههای مقابله کسب توانایی های مضاعف از سوی زنان می باشد. اگر در زمان شاه میزان دانشجویان دختر دانشگاهها حد اکثر بیست و پنج درصد بودند امروز این آمار به بیش از شصت و پنج درصد رسیده است.
سخنران در ادامه به نقش جنبش فمینیستی ایران در این راستا پرداخت و آنرا جنبشی بدون رهبر دانست و افزود: هر زن ایرانی که معتقد به تساوی حقوق زن و مرد است عضوی از این جنبش است و امروز مهمترین جنبشی که در ایران وجود دارد همین جنبش فمینیستی است و این جنبش در آینده ایران تأثیر گذار خواهد بود.
جنبش فمینیستی برای رسیدن به خواسته خودش روشهای مسالمت آمیز را در پیش گرفته است مثل تجمع 22 خرداد در میدان هفت تیر که زنان جمع شدند و اعلام کردند با چند همسری مخالف هستند و نمی خواهند شوهرشان برای ایشان هوو بیاورد که مورد حمله پلیس قرار گرفتند. من با وکالتی که از زنان مورد ضرب و جرح قرار گرفته داشتم علیه رئیس پلیس تهران اقامه دعوی کردم که متأسفانه به دلیل عدم استقلال قضایی این پرونده به جایی نرسید. اینها همه از این مسئله نشأت می گیرد که آزادی بیان در ایران نیست زیرا زنانی که در میدان هفتم تیر جمع شده بودند کاری جز بیان نظراتشان نکرده بودند.
رئیس کانون مدافعان حقوق بشر آنگاه به شکل گیری کمپین یک میلیون امضاء اشاره کرد و گفت : برای مقابله با قوانین ضد زن تلاش کردیم از یک میلیون زن ایرانی امضاء جمع کنیم . البته امضاء گرفتن هدف نیست آگاه کردن مردم نسبت به قوانین نادرست و تبعیض آمیز اهمیت بیشتری دارد. تعداد زیادی هستند که نمی دانند سن مسئولیت کیفری زن در ایران نه سال تمام قمری است یعنی دختری که حدوداً دهساله است اگر مرتکب جرمی بشود قانون همان مجازاتی را برای او در نظر می گیرد که برای با یک زن چهل ساله منظور می نماید ، آیا این درست است؟
سایت اینترنتی کمپین هفت بار فیلتر شده و هر بار ما یک سایت دیگری را باز کردیم و مجددا از سوی مراجع مسئول مسدود شده است اما ما باز به کار خودمان ادامه می دهیم و بیش از پیش به راه خودمان امیدواریم. بیش از پنجاه نفر از داوطلبان جمع آوری امضاء تاکنون بازداشت و دارای پرونده های قضایی می باشند برخی از ایشان به زندان و شلاق محکوم شده اند و برخی دیگر نیز هنوز نوبت رسیدگی قضایی ایشان نرسیده است.
خانم عبادی آنگاه پرسید : این بلاها چرا بر سر زنان ایران می آید؟ زیرا آزادی بیان نیست. اتهام این زنان اقدام علیه امنیت ملی بود حال آنکه ایشان خواهان لغو قوانین تبعیض آمیز بودند. این شیوه برخورد حکومت است با آزادی بیان در زمینه حقوق زنان زیرا این زنان کاری جز بیان و طرح خواسته های بحق خودشان انجام ندادند.
شیرین عبادی به مخفی نمودن سفر کمیسر حقوق بشر سازمان ملل به ایران از سوی حکومت اشاره نمود گفت : چون قرار است مردم حرف نزنند و حرفشان به بیرون از مرزها درز نکنند از انتشار خبر ورود این خانم به ایران جلوگیری کردند اما به هرحال از طریق کانون و عده ای از وکلا، خانواده های زندانیان سیاسی با خبر شدند و نامه ای خطاب به ایشان تهیه کرده بودند تا تحویل خانم آروت بدهند و به همین منظور جلوی دفتر سازمان ملل در تهران جمع شده بودند. پلیس در برخورد خشونت آمیز با این خانواده ها یک جوان را دستگیر کرد. من تنها کاری که توانستم انجام بدهم این بود که رفتم و توی ماشین پلیس نشستم و گفتم من را هم بازداشت کنید که نهایتا موفق شدیم آن جوان را آزاد کنیم و نامه ها را به خانم آروت تحویل بدهیم. متأسفانه در جامعه ای زندگی می کنیم که دادن یک نامه اعتراضی اقدام علیه امنیت ملی محسوب می شود و با برخورد تند نیروهای امنیتی مواجه می شود. اینها همه از نبود آزادی بیان و کم تحملی حکومت در این زمینه نشأت می گیرد.
خانم عبادی در انتهای سخنان خودشان به تبعیض بر اساس مذهب و سایر انواع تبعیض در نظام جمهوری اسلامی اشاره کرد و فقر روز افزون را ( طبق آمار بیش از ده میلیون نفر زیر خط فقر زندگی می کنند ) عامل تشدید کننده وضع مردم دانست. ایشان در پایان با جنگ علیه ایران به شدت مخالفت نمود و گفت بیخودی تصور نشود که با بروز یک جنگ وضع ما بهتر می شود. ما ایران را دوست داریم و ایران را آباد می خواهیم . ما همانطور که از آمریکا و کشورهای اروپایی انتظار داریم که قواعد حقوق بین الملل را رعایت بکنند و فقط و فقط از طریق سازمان ملل متحد و قوانین بین المللی در مورد ایران تصمیمات گرفته و اعمال شود ، متقابلا از دولت ایران هم می خواهیم به قوانین بین المللی احترام بگذارد . هر چند استفاده از انرژی هسته ای حق مسلم هر کشوری از جمله ایران است اما روی این مسئله ایستادن تا کجا؟ دولت ایران باید قطعنامه های سازمان ملل و شورای امنیت را بپذیرد و به آنها احترام بگذارد و اروپایی ها هم هنگام عقد قراردادهای اقتصادی با ایران به مسائل حقوق بشری توجه داشته باشند.
در ادامه این برنامه محمد علی دادخواه وکیل دادگستری و عضو هیأت مدیره کانون مدافعان حقوق بشر در ایران به ایراد سخن پرداخت. وی با اشاره هشتم آبان روز کوروش و اینکه اولین منشور حقوق بشر توسط وی تهیه و منتشر شده است ایرانیان را در این زمینه دارای پیشینه تاریخی کهنی دانست.
این عضو کانون مدافعان حقوق بشر به بررسی وضعیت آزادی بیان در دانشگاهها بویژه در عرصه جنبش دانشجویی پرداخت و گفت : طبق وظیفه ای که کانون مدافعان حقوق بشر برای من تعیین کرده بود وکالت دانشجویان را بر عهده گرفتم. اصولاً در دنیا دانشجویان چشم و چراغ جامعه هستند اما در ایران نه تنها چنین نیست بلکه دانشجویان از بدیهی ترین حقوق مصرح در قانون اساسی نیز محروم هستند. سال ١٣٦٨ در شورای انقلاب فرهنگی قانونی تصویب شد که تخلفات دانشجویی باید در کمیته ای موسوم به "کمیته انضباطی" بررسی شود و این کمیته ها حق اخراج دانشجویان و یا محروم کردن از تحصیل بصورت موقت را نیز دارند. در جریان پرونده آقایان احمد قصابان و احسان منصوری و مجید توکلی بنا بر مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی اگر اتهام مطبوعاتی باشد باید به دادگاه مطبوعات برود اما همین مصوبه را هم عمل نکردند زیرا برابر اصل ١٦٨ قانون اساسی دادگاه مطبوعات باید علنی و با حضور هیأت منصفه باشد اما در دادگاهی که اینها محاکمه می شدند پدر و مادر اینها حق نداشتند حضور پیدا کنند و جالبتر آنکه حتی یک کپی از حکم دادگاه را به من که وکیل ایشان بودم ندادند و من از روی آن یادداشت برداشتم. در حکم صادره آمده است : " هر چند اینها اعلام کرده اند که در زندان شکنجه شده اند و تحت شکنجه موارد را قبول کرده اند و وکیل اینها تقاضا کرده این مسئله به کارشناسی ارجاع شود تا حقیقت مطلب روشن شود اما به نظر دادگاه این موارد قابل رسیدگی نیست و اولی به سه سال زندان و دومی به دو و نیم سال و سومی به دو سال زندان محکوم می شود."
دادخواه در ادامه با اشاره به اعلامیه جهانی حقوق بشر که حق محاکمه عادلانه را از اصول اولیه حقوق بشر قلمداد کرده است . دانشجویان ایرانی نه برخوردار از آزادی بیان هستند و نه برخوردار از حقوق مدنی مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی و اعلامیه جهانی حقوق بشر می باشند.
این وکیل دادگستری با اشاره مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی که تحصیل در دانشگاههای ایران را منوط به داشتن مذاهب مندرج در قانون اساسی می داند گفت : اما به همین حد هم اکتفا نشد و مسلمانهایی که به نظر کمیته انضباطی و وزارت اطلاعات واجد شرائط نبودند از حق ادامه تحصیل محروم شدند. در هزار و هفتصد سال پیش هنگامیکه دانشمندان یونانی در یونان مورد آزار و اذیت قرار گرفتند حکومت ساسانی به آنها اجازه داد تحقیقاتشان را در ایران ادامه دهند اما در این شرائط کسی مثل آقای یاشار قاجار که در رتبه صدم کنکور بوده به دلیل آنکه فعالیت سیاسی داشته در طول دوره لیسانسش از پذیرفته شدن در فوق لیسانس محروم شده است.
در ادامه این برنامه خانم نرگس محمدی سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر نیز به ایراد سخن پرداخت. این روزنامه نگار به بررسی وضعیت آزادی بیان در میان روزنامه نگاران و اصحاب رسانه ها پرداخت و از دشورایهای این عرصه سخن گفت.
خانم محمدی گفت : در پی کنفرانس مطبوعاتی که در دفاع از حقوق کارگران و معلمان داشتم متوجه شدم مطبوعات از انتشار این مصاحبه امتناع می ورزند وقتی علت را جویا شدم گفتند شورای عالی امنیت ملی مطبوعات را از پرداختن به این موارد منع کرده است و رسانه ها حق ندارند از تعابیر معلم و کارگر استفاده کنند و وقتی پیشنهاد دادم از تعبیر فرهنگیان بجای معلم استفاده نمایید پاسخ دادند آنهم ممنوع است!
سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر افزود : کار برای رسانه ها بقدری سخت و محدود شده است که گزارش سخنرانی های مقامات عالیه نظام توسط خبرنگاران تهیه نمی شود بلکه بعد از اتمام سخنرانی دفاتر ایشان متن قابل انتشار را ادیت می نمایند و در اختیار مطبوعات قرار می دهند و خبرنگار و تحریریه حق دخل و تصرف در متن را ندارند.
نرگس محمدی با اشاره به همایش "بررسی سلول انفرادی" در کانون مدافعان حقوق بشر و امتناع انتشار گزارش آن از سوی مطبوعات دستور العمل شورای عالی امنیت ملی را مانع این مسئله دانست. وی گفت : توبه نامه ها را در سلول انفرادی می گیرند اما سخن گفتن از این سلولها ممنوع است.
این عضو کانون مدافعان حقوق بشر در انتها از احتمال مداخله نظامی آمریکا در ایران بشدت انتقاد کرد و گفت مردم ایران خواستار جنگ نیستند و دموکراسی و آزادی که از طریق حمله نظامی به ایران صادر شود را نمی خواهند. خانم محمدی دولت نهم را مورد انتقاد قرار داد که با تحریک آمریکا می خواهد به جنگ دامن زند و درآمد سرشار نفت را به اسلحه سازی سرازیر نماید تا بر فقر عمومی سرپوش گذارد.
آخرین سخنران این مراسم دکتر فرهاد عاملی استاد حقوق دانشگاه سوربن بود که به بررسی وضعیت آزادی بیان و نقش دستگاه قضایی فرانسه در این زمینه پرداخت و گفت : بی شک وضعیت آزادی بیان در فرانسه با ایران بسیار متفاوت است اما در فرانسه هم برای آزادی بیان محدودیتهایی وجود دارد که قانون مشخص کرده است و دادگاهها ضامن آن هستند.
دکتر عاملی آنگاه به قانون منع تحقیق در خصوص دو واقعه تاریخی هولوکاست و کشتار ارامنه اشاره کرد و آنرا ناقض آزادی بیان دانست اما رأی برائت دادگاه پاریس در خصوص شکایت مجامع اسلامی فرانسه بر علیه انتشار کاریکاتور پیامبر اسلام در هفته نامه شارلی هبدو را منطبق بر آزادی بیان دانست.
این استاد دانشگاه سوربن محدوده آزادی بیان در فرانسه را قانون و منافع سیاسی احزاب حاکم دانست.
شرکت کنندگان در انتها به سئوالات حضّار پاسخ دادند.
در بیست و هشت سالگی وارد تجارت بین المللی شد و آفریقا را برای فعالیت خود انتخاب کرد. در کنار انواع و اقسام کار تجاری که در پیش گرفت تجارت اسلحه از مهمترین منابع درآمد گیداماک بود تا جائیکه در سال 2000 از سوی دادگاه پاریس به اتهام فروش اسلحه به ستیزه جویان آنگولایی تحت تعقیب قرار گرفت و به همین خاطر دیگر هیچگاه به فرانسه بازنگشت. قاضی فرانسوی در سال 2001 بار دیگر حکم جلب دیگری به اتهام قاچاق اسلحه و پولشویی برای او صادر کرد . جالب آنکه قاضی فرانسوی به دلیل آنکه دولت اسرائیل از جا و مکان گیداماک اطلاع داشت خواست او را به فرانسه تحویل دهند اما اسرائیل هرگز این کار را نکرد و تنها قاضی اسرائیلی طی نامه ای به دادگاه پاریس نوشت : قاچاق اسلحه در اسرائیل جرم محسوب نمی شود و پولشویی هم ثابت نشده است!!