بالاخره پس از چهار سال فرصت پیدا کردم به ایران سفر کنم. در طول این چهار سال به دلایل متعدد نتوانستم به ایران سفری داشته باشم و از دیدار خانواده و دوستان بهره ببرم اما به لطف خدا در ایام نوروز مقدمات سفر فراهم شد و به ایران آمدم. به دلیل شرائط سلامتی مادرم ترجیح دادم در اولین فرصت به مشهد بروم و توقفم در تهران کمتر از یکروز بود.
از آنجائیکه شخصاً از استقبالم در فرودگاه خوشم نمی آید و از سوی دیگر به نیت سورپریز کردن خانواده ، آمدنم به ایران را از ایشان مخفی کرده بودم. البته خانواده همسرم از ورودم با خبر بودند اما پدر و مادرم در بی خبری کامل بسر می بردند. در فرودگاه مشهد یک تاکسی گرفتم و عازم منزل شدم در راه راننده تاکسی مثل همه راننده تاکسی ها در ایران که خورده اطلاعات سخت آزارشان می دهد و باید حتما برای مسافران منبر مفصلی بروند از زمین و زمان گفت و من که غرق در تماشای چهره تغییر یافته شهرم بودم کمتر به فرمایشات گهر بار ایشان توجه می کردم و البته جناب راننده تاکسی هم برایش فرقی نمی کرد که من به ایشان گوش می کنم یا نه و بلا انقطاع از همه چیز و همه کس بد گویی و گلایه می کرد.
ظاهرا خانواده از این سورپریز که آنرا " لوس بازی های غربی ها " می نامیدند چندان استقبال نکردند و اینجانب به غایت خیت و خنک شدم!
مشهد نسبت به چهار سال قبل تغییرات زیادی کرده است . شهر بویژه کمربندی آن دارای چندین زیرگذر و تقاطع غیر هم سطح شده که به روانتر شدن ترافیک این محورها کمک زیادی می کند. در خیابانهای تهران و مشهد دیگر کمتر می توان پیکانهای قراضه و کهنه را یافت و اکثر ایرانی ها حد اقل سوار بر پراید و پژو 405 هستند. خودروهای جدیدتری همچون سمند و پژو 206 هم زیاد به چشم می خورد و از این جهت چهره خیابانها زیباتر به نظر می رسد اما آنچه که بسیار آزار دهنده است فرهنگ رانندگی است که با فرهنگ رانندگی در اروپا تفاوت زیادی دارد و من احساس می کنم در این زمینه بدتر از چهار سال قبل شده است.
رانندگان در تهران و مشهد اکثراً از راهنما زدن هنگام انحراف به چپ یا راست خودداری می کنند بطوری که من جدا یقین کردم بر روی این خودروها اصلا راهنما تعبیه نشده است. از این گذشته بوق زدن یک عادت بسیار زشت و آزار دهنده رانندگان ایرانی است که سابقاً نیز شاهد آن بوده ام اما این بار بدلیل ضعف شدید اعصاب مردم بیشتر به چشم می خورد. ظاهراً رانندگان خودروها اغلب فراموش می کنند پشت فرمان اتوموبیل نشسته اند و ای بسا گمان می کنند سوار موتورسیکت هستند زیرا شیوه ویراژ دادن ایشان بیشتر شبیه ویراژ رفتن موتور سواران است.
در واقع مردم ایران بیش از اروپایی ها معطل می شوند اما خیلی کمتر از ایشان صبر و حوصله دارند. این معطلی از صف شیر و نان گرفته تا معطلی های طولانی در ترافیک شهری اما بر عکس غربی ها که دارای صبر و حوصله و فرهنگ انتظار هستند اصلا تحمل ندارند و اگر خودروی جلویی بیست متری از خودروی جولویی خودش عقب بیافتد دست را بر روی بوق می گذارند و بر روی اعصاب همه راه می روند. این صحنه به کرات در تردد های شهری دیده می شود.
" در ایران همه چیز گران است جز جان آدمیان" این جمله مشهوری است که همه بر زبان می آورند و الحق عین واقعیت است. در اولین روزهای ورودم به مشهد به حلقه گپ دوستان اصلاح طلب مشهدی دعوت شدم و در آنجا باخبر شدم خواهر خانم آقای ابطحی که دختر آیت الله موسوی نژاد از روحانیون سرشناس مشهد است در یک تصادف دلخراش جان سپرده است. بعد از آن گپ سیاسی به مجلس ترحیم آن مرحومه رفتیم و آقای ابطحی را هم دیدم. بنابر آنچه گفته می شد این خانم بعد از تصادف زنده بوده است اما به دلیل امدادرسانی دیر هنگام جان سپرده است. در ایام عید و به دلیل افزایش سفرهای نوروزی پلیس راهنمایی و رانندگی در رسانه ها ابراز می نمود که سخت گیری را تشدید کرده است اما در ایران فاصله حرف تا عمل زیاد است و بسیاری از مقررات خوبی که قبلا اعمال می شد و پلیس به عنوان مجری قانون باید سخت گیرانه با متخلفان برخورد می کرد به فراموشی سپرده شده است مثل مقررات اجبار استفاده از کلاه ایمنی برای موتور سواران.
سیاسیون روشنفکر و اصلاح طلبان و بطور کلی نخبگان مقیم ایران از یک یأس و ناامیدی رنج می برند. سردرگمی و نداشتن تحلیل درست از رفتار توده ها باعث شده که از انگیزه لازم برای تحرک خالی شوند.
عوام زدگی و عوام گرایی در جامعه ایران بسیار رواج پیدا کرده است . پشت شیشه اکثر خودروهای گران قیمت جملات مذهبی عوامانه ای مثل " لعن الله قاتلیک یا فاطمه " نوشته شده است حال آنکه قیافه سرنشینان خودرو کپی آخرین مدهای پاریس و لوس انجلس می باشد . این جوانان ، امروز بیش از گذشته به مداحی های سبک جدید روی آورده اند و در مجالس عزاداری امام حسین شرکت می کنند اما دین و دینداری ایشان با دینداری سنتی ها تفاوت زیادی دارد.
حاکمیت بخوبی موفق شده به تخدیر افکار عمومی بپردازد. منفعت محوری و فقدان روح ملی حتی در میان نخبگان جامعه دیده می شود. به قول یکی از بزرگان شعار " زنده باد زن زنده باد زندگی " در میان همه کسانی که زمانی پیشتاز آرمان خواهی و آزادی خواهی بوده اند سرلوحه امور قرار گرفته است.
خانواده ها بشدت فرزندان دانش آموز و بویژه دانشجوی خود را از ورود به سیاست منع می کنند. جوانان انگیزه ای برای ورود به مباحث سیاسی ندارند. حاکمیت بخوبی موفق شده جوانان را مشغول امور بی اهمیت مثل تماشای سریالهای طنز تلویزیونی و غیره نماید . عملا انگیزه و تمایلی برای جوانان باقی نمانده که به مسائل جدی و سرنوشت ساز در جامعه بپردازند و عملا روزمره گی و باری به هر جهت بودن شیوه زندگی و منش جوانان ایرانی شده است. قلیان ، سیگار ، مواد مخدر و مشروبات الکلی در میان جوان بسیار طرفدار دارد و حاکمیت از این مسئله در عمل استقبال می کند زیرا فکر و ذهن جوانان از پرداختن به امور سیاسی و سرنوشت ساز باز می ماند و این مطلوب یک نظام توتالیتر است. دردناکتر آنکه برخی از نیروهای ایدئولوژیک سابق مثل بر و بچه های موسوم به جبهه و جنگ نیز به دلیل سرخوردگی ها اجتماعی دچار اعتیاد به مواد افیونی شده اند.
شاید بحران جنسی در جامعه ایران مهمترین بحران اجتماعی بحساب بیاید. جوان ایرانی درست برعکس جوان غربی اولین کاری که با دوست دخترشان انجام می دهند آخرین کاری است که جوانان غربی بعد از ماهها دوستی و رفت و آمد دوستانه و ابراز کلمات عاشقانه انجام می دهند. این تازه پیش از ازدواج است و پس از ازدواج باز درست برعکس زوجهای غربی که قبل از ازدواج روابط جنسی متعددی دارند و بعد از ازدواج عموماً به همسر خودشان وفادار هستند زوجهای جوان ایرانی بعد از ازدواج رسمی و شرعی ، پنهان یا آشکار با افراد دیگری نیز رابطه جنسی برقرار می کنند. مذهبی ها با پوشش صیغه و غیر مذهبی ها هم بدون بهانه اقدام به این کار می کنند. ابتدا گمان می کردم بی وفایی بیشتر از سوی مردها است اما بعد از تحقیقات متوجه شدم زنان ایرانی نیز در این زمینه فعال هستند.
به صفت کنجکاوی روزنامه نگارانه در ریشه یابی این پدیده که من نام آنرا " تنوع گرایی جنسی " یا " تعدد گرایی جنسی" می گذارم با بسیاری از جوانان و حتی کسانیکه به آن مبتلا بودند گفتگو کردم که در پست جداگانه ای آنرا خواهم نوشت و شاید آنرا در قالب یک برنامه رادیویی برای رادیو زمانه ساختم.
اینترنت نیز به دلیل سرعت وحشتناک پایین آن و فیلترینگ گسترده رسانه ای آگاهی بخش به حساب نمی آید. علیرغم وجود سایتهای فیلتر شکن ، نرم افزارهایی نیز طراحی شده که بر روی هارد رایانه نصب می شود و آی پی رایانه را در نقطه دیگری از جهان تعریف می کند و عملا از این فیلترینگ خاص حوزه آی پی های ایران رها می شود. اما با این وجود سرعت پایین انترنت مانع از دسترسی کاربران به فایلهای صوتی و ویدئو های موجود در اینترنت می شود. برخی کافی نت ها از اینترنت پرسرعت هم استفاده می کنند که باز در مقایسه با سرعت اینترنت در غرب تفاوت فاحشی دارد.
سخت گیری برای دارندگان ماهواره فروکش کرده و بخشی از مردم به ماهواره روی آورده اند و برنامه های دکترعلیرضا نوری زاده یکی از پر بینده ترین برنامه ها است و اکثرا میانسالها و پیرمردها که بیش از جوانها از وضع موجود ناراضی هستند به تحلیلهای نوری زاده گوش می دهند و به اخبار و گفته های ایشان اعتماد دارند