در خصوص نسبت اسلام و حقوق بشر نظرات گوناگونی وجود دارد. بی‌تردید در میان احکام فقه شیعه و سنی موارد متعددی یافت می‌شود که با مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر منافات دارد.
در این راستا بحث و مجادله‌های بسیاری صورت گرفته است و در این سلسله برنامه‌ها بنا داریم به طرح علمی و تحلیلی این مباحث بپردازیم و صدا و سخن هر کدام از صاحب نظران را به گوش شما برسانیم.
سنگسار یا رجم یکی از بارزترین نمونه‌های احکام فقهی است که با مبانی حقوق بشر تعارض آشکار دارد، به همین منظور در اولین برنامه، ابتدا به سراغ آیت‌الله گرامی از مراجع تقلید ساکن در قم رفتم و از ایشان در خصوص حکم سنگسار و نادیده گرفتن حق حیات انسان با صدور این حکم از سوی فقهای مسلمان و تعارض آن با حقوق بشر پرسیدم.
آیت الله گرامی : در رجم سنگریزه باید زده شود و در فقه آمده که اگر فرد نمرد و فرار کرد تعقیبش نباید کرد. در رجم اعدام قطعی نیست...
زمانه : برخی معتقدند سنگسار میراث یهود است و در اسلام سنگسار نبوده است ، نظر شما چیست؟
آیت الله گرامی : نه اینجور نیست روایات زیادی داریم در این زمینه
زمانه : آیا در عهد پیامبر اسلام رجم وجود داشته است؟
آیت الله گرامی : بله در زمان خود پیامبر اسلام مائز زنا کرده بود که در کتب حدیث ما هست سنی ها هم اینرا دارند هم خود مائز و هم آن زن که طرف او بود بعدا آمد و گفت و حضرت او را رد کرد و گفت شاید اشتباه می کنی و رفت فردا آمد و باز حضرت گفت شاید شرابی خورده ای و در حال خودت نیستی و باز فردا آمد و اصرار کرد و بعد از مدتی آن زن آمد و گفت یا رسول الله مرا پاکم کن و باز حضرت زیر بار نمی رفت و می گفت شاید اشتباه می کنی و عوضی فهمیدی و زن گفت همانطور که مائز را رد کردی مرا هم رد می کنی ؟ خیر من می خواهم پاک بشوم و در آن مورد رجم انجام شد. غیر از این روایات داریم در خصوص رجم اما در فقه اسلامی در زنا اعدام نیست قطعا در لواط اعدام هست در روایات ، اما در زنا اعدام قطعی نیست رجم می شود و رجم یعنی سنگریزه می زنند بیشتر به نظر می رسد هدف تحقیر است و نه حتما اعدام . اولا گود می کنند و فرد می رود داخل گودی ، تا سینه در گودی قرار می گیرد ، از سینه به بالا است که بیرون می ماند و بعد جمعیت سنگریزه می زنند و آنقدر می زنند که زیر سنگریزه مدفون بشود نه خاک و نه سنگ درشت پس خواه نا خواه امکان نفس کشیدن هست اگر اینها تصادفا سنگ زدند و دیدند پیداش نیست و رفتند و نفسش می آمد و نمرد و از زیر سنگ ریزه ها در آمد و رفت ، اعدام ندارد این مسلم فقه است و حتی اگر جمعیت هم بودند ولی دیگر دیده نشد و از گودال بیرون آمد و رفت باز هم ایرادی ندارد.
زمانه : برخی بر این باورند که این رجم اگر موجب وهن اسلام بشود می توان آنرا تعطیل کرد نظر شما چیست؟
آیت الله گرامی : اینرا عرض خواهم کرد. و همینطور اگر با اقرار خودش این اثبات شده باشد و رفت داخل گودی ایستاد و تا سنگ را زدند و او ترسید و فرار کرد اگر با اقرار خودش اثبات شده باشد فقه می گوید تعقیبش نکنید و کاری به او نداشته باشید اما اگر با شهود ثابت شده باشد و با شرائطش نه اینجا اینقدر سنگ می زنند تا مخفی بشود و باز اگر زنده ماند می تواند بیرون بیاید. اما یک نکته ای که الان اشاره کردید ، بله بنده در رساله توضیح المسائل خودم در مسئله حدود آورده ام که اگر اجرای حدی از حدود موجب از دست رفتن افراد ضعیف العقیده بشود و یا موجب تقویت دشمن بشود نباید اجرای حد بشود ادله ای را هم آنجا اشاره کرده ام حضرت امیر در مواقع جنگ حد جاری نمی کرد ظاهرش این است که مطلقا حد جاری نمی کرد و فرموده بود که خوف این معنا است که در اثر اجرای حد متصل به دشمن بشوند یعنی مصلحت اهم عقل آدمی هم می گوید چنانچه در سال قحطی هم حد دزدی نمی زد به هیچکس و می گفت شاید این فرد مجبور بوده است.
زمانه : باز این تعطیل رجم جهت حفظ حرمت و هیمنه اسلام و به موجب وهن اسلام است و نه از منظر کرامت و حرمت انسان ...
آیت الله گرامی : این در واقع از باب اهم و مهم است و برای حفظ اصل اسلام اما کرامت همان است که گفتیم ...
زمانه : نمی شود از باب کرامت و حرمت انسان رجم تعطیل بشود؟
آیت الله گرامی : شخص خودش کرامت خودش را از بین می برد والا اسلام اگر کسی گناه مخفی بکند کاری به کار او ندارد ، یا اقرار می کند یا قبلا به دوستانش می گوید بیایید چنین و چنان و یا حریم را رعایت نمی کند و پرده ها را نمی کشد و او خودش حرمت را از بین می برد.
زمانه : در خصوص بحث دین گردانی و ارتداد هم دیدگاهها و نظرات گوناگونی هست ، نظر حضرتعالی چیست؟
آیت الله گرامی : در مورد ارتداد نظر ما این است که قدر مسلم (ارتداد) آنجایی است که طرف عنادا این کار را می کند و تبلیغ علیه دین می نماید والا صرف اینکه یک نفر مسئله ای را نفهمیده و به دین دیگری اعتقاد پیدا کرد اینجا ارتداد ثابت نیست.
زمانه : و از یک دین الهی به یک دین الهی دیگری هم تغییر دین بدهد؟
آیت الله گرامی : دین الهی و یا حتی غیر الهی ، مادامی که سر جنگ با اسلام ندارد و تبلیغی روی اینکار خودش نمی کند این معلوم نیست که همچنین حکمی (ارتداد ) داشته باشد. قبلا درکتب فقهی بطور مطلق بوده است و جای بحثش خیلی نبود.
زمانه : در خصوص حقوق بهایی ها و سایر اقلیتهای دینی ، اینها حقوقشان در جامعه اسلامی به چه شکل است؟
آیت الله گرامی : گفتم کلاً اینها آنکه تبلیغ نمی کند بهایی ها هم مرتد اند...
زمانه : بهایی هایی که از پدر و مادر بهایی بدنیا می آیند هم حتی مرتد هستند؟
آیت الله گرامی : نه آنها از اول کافر هستند ...
زمانه : حقوق اینها در جامعه اسلامی چیست؟
آیت الله گرامی : در جوامع اسلامی غیر ادیان الهی ، اینها به هیچ وجه رسمیت ندارند. برای اینکه اولین مسئله ای که مطرح است حق خود خدا است.
زمانه : بالاخره یک واقعیت موجودی هستند و حدود بیست تا سی هزار نفر در ایران ساکن اند و نیاز به حق تحصیل و کار دارند...
آیت الله گرامی : بله اما خوب بالاخره خدا هم حقی دارد همانطور که اینها هستند خدا هم هست و خدا هم حقی دارد و چنانچه بنا باشد غیر ادیان الهی هم مثل پیروان ادیان الهی اینها بخواهند از حقوق مساوی برخوردار بشوند در درجه اول ظلم به خود خدا است و ظلم به ادیان الهی است. ببینید یک مطلبی را در نظر بگیرید اگر تعارض باشد بین بی دینی و دین سخت مردم به ناچار دین سخت را انتخاب می کنند چون بی دینی خلاف فطرت انسان است اما اگر سه چیز شد بی دینی ، دین راحت و دین سخت ، بیشتر مردم می روند سراغ دین راحت هم وجدانش ارضاء شده و بی دین نشده است و هم زیر سختی های دین سخت نرفته است. اگر بنا باشد هر کسی یک دینی اختراع کند ، این قابل کنترل نیست و انسانیت از بین می رود. الان کسی بیاید بگوید من خواب دیدم که در این خانه من خداوند تجلی کرده است و حال هیچی هم نیست و بعد مردم بریزند پول و نذورات و چنین و چنان که الان شده است اینکار حال ما اینها را مثل بقیه ادیان الهی قبول کنیم ؟ این ضرر به اصل انسانیت است این در تعارض کرامت بقیه انسانها است.
زمانه : پس حقوق شهروندی فرد چه می شود؟ یک بچه ای که از والدین بهایی بدنیا آمده که مقصر نیست...
آیت الله گرامی : باید فشار به آنها بیاید تا وادار به تحقیق بشوند ما معتقدیم اسلام فطری است بیایند فکر کنند اینها حاضر به فکر نیستند من با خود اینها بحث کرده ام من در سال 1344 که در گنبد کاووس تبعید بودم آنجا زیاد بودند و قدرت شهر هم در دست اینها بود ، حاضر به صحبت حاضر به بحث نبودند...
زمانه : یعنی اینها تا زمانیکه به اسلام نگروند نمی توانند از حقوق شهروندی شان برخوردار شوند؟
آیت الله گرامی : نه به نظر ما نه...
زمانه : این در تعارض با حقوق بشر نیست؟
آیت الله گرامی : آنها در تعارض با حقوق بقیه اند اگر بنا باشد هر روز هر کسی یک دینی اختراع بکند یک عده ای را جمع بکند ، دیگر ادیان حد و مرز پیدا نمی کنند هر کسی می تواند یک دینی درست کند باید جلویش گرفته شود و الا اصل انسانیت از بین می رود این از موارد تزاحم حق فرد
با حق جامعه است.

****
زمانه : یکی از مواردی که در فقه اسلامی همواره مورد انتقاد مدافعان حقوق بشر می باشد بحث به رسمیت نشناخته شدن حریم خصوصی در زندگی افراد است. بطور مشخص در محرماتی مثل شرب خمر و یا زنا یا سایر موارد اگر شهودی در حوزه خصوصی فرد باشند و یا اقرار خود فرد باشد حد جاری می شود و این در حالی است که در حقوق بشر موجود در دنیای غرب این تجاوز به حریم خصوصی فرد قلمداد می شود ، جایگاه حریم خصوصی فرد در فقه چیست و چه مقدار به رسمیت شناخته می شود؟
آیت الله گرامی : حریم خصوصی احترامش این است که دیگری نباید حریم را بشکند اگر خود شخص حریم را شکست چه می شود؟ خوب کسی که اقرار می کند به گناه چه کسی حریم او را شکسته است؟ خودش چرا اقرار می کند ، اقرار به گناه مذموم است در اسلام ...
زمانه : اگر اقرار تحت شرائط اجبار و زور باشد ؟
آیت الله گرامی : این اقرار اصلاً اعتبار ندارد و حرام است و کسی که آن فرد را مجبور کرده مرتکب کار حرامی شده است . اتفاقا یک روز یک قاضی آمد پیش من و گفت که در فلان شهر شنیدم کسی فحشاء مرتکب شده است و اقرار نمی کند و من هم صدایش زدم و فریبش دادم و به او گفتم من کاری با تو ندارم فقط می خواهم اگر گناهی بوده است بگویی و من همینجا توبه ات بدهم در جهنم گرفتار نشوی و آن بیچاره هم خبر نداشت گفت بله من اینکار را کرده ام و چنین و چنان و می خواهم مرا آب غسل توبه بدهید و قاضی مذکور می گفت اینرا نوار گذاشتم و ضبط کردم و او هم تکرار کرد و بعد او را اعدام کردم گفتم عجب پیامبر جلوی اقرار افراد را می گرفت تو چطور اقرار گرفتی به این صورت؟ که سرش را انداخت پایین بله اینها اشتباهاتی است که بر اثر بیسوادی افراد می شود بله در اسلام اگر کسی به زور و به جبر اقرار از دیگری بگیرد به هیچ وجه اعتبار ندارد و شخص شکنجه گر گناهکار و معصیت کار است این از مسلمات و قطعیات فقه ما است.
زمانه : حالا اگر اقرار نباشد؟
آیت الله گرامی : خوب پس اگر اقرار نباشد و با شهود باشد ، شهود اگر رفته و تجسس کرده است این خودش کار خلافی است بخاطر اینکه صریح قرآن است " ولاتجسسوا " بیخود وارد حریم خصوصی دیگران شده است و این ساقط کننده عدالت است ولی اگر چنانچه نه نگاه افتاد ، این فرد نرفت تجسس بکند اینجا دو مطلب پیش میاید اول آنکه گناهکار حریم را رعایت نکرده است که دیگری نگاهش افتاد دوم اینکه باید سلامت اخلاقی افراد و جامعه را در نظر گرفت اگر بنا باشد هر کسی هر گناهی بخواهد انجام بدهد و این گناه هم خواه یا نا خواه به دیگران هم سرایت می کند جامعه کم کم از بین می رود ، بنشینیم و نگاه بکنیم؟
زمانه : اگر این گناه هیچ ظهور و بروز بیرونی نداشته باشد؟
آیت الله گرامی : فرض پیدا شده است که ظهور بروز پیدا کرده است با شهود ولو آنکه شهود اگر تجسس کند این خلاف شرع است و به این ثابت نمی شود و این خودش فسق است اما اگر آن فرد هم مراعات نکرد و دیده شد اینها را باید در نظر گرفت ما باید حریم جامعه را بیش از حریم فرد رعایت کنیم . الان در انگلستان با این وضعی که جلو آمده است انواع فجایع و فحشاء که هست همجنس گرایی هم قانونی شده است ، این در آینده اصلا نسل بشر را از بین می برد و ما در برابر حفظ نسل بشر مسئولیتمان بیش از حفظ احترام یک نفر است ، اصل بشر مطرح است. در قانون الهی هیچ گناهی نداریم که بطور کلی ریشه کن کرده باشد جز مسئله همجنسگرایی فقط قضیه قوم لوط است که اینگونه شدند و بر حسب روایات ما در میان فحشاء این از همه بدتر است .
زمانه : یعنی در اینصورت دیگر کرامت و حرمت انسان مطرح نیست؟
آیت الله گرامی : بله دیگر در اینصورت حرمت انسان مطرح نیست زیرا خود شخص آبروی خودش را می برد یعنی یا با اقرار است یا حریم را رعایت نکرده تا دیگری نگاهش بیافتد دیگری که وارد نمی شود تجسس بکند در خانه زیرا تجسس حرام است یک جوری مثلا خودش خبر داده مأمورین ریخته اند یا رعایت نکرده عربده کشی کرده است. در زمان حضرت امیر کسی در خانه اش شراب نوشید و چون مست شد و عربده کشی کرد حد بر او جاری شد علی ای حال حریم خصوص مطرح است. الان این تجاوز به حریم خصوص که از طریق عکسبرداری های با موبایل می شود و یا از طریق اینترنت و امثال آن اینها هر کدام مشکل است از نظر قوانین اسلامی .
زمانه : آیا مسئله همجنسگرایی می تواند در حوزه خصوصی فرد بدون آنکه هیچ ظهور و بروزی داشته باشد یک حق خصوصی و فردی محسوب شود و با توجه به آنکه حق حیات انسان در اسلام و فقه...
آیت الله گرامی : همجنسگرا خودش حق حیات خودش را دارد از بین می برد ، همجنسگرایی یعنی از بین بردن نسل بشر و در درجه اول خود این فرد در همجنسگرایی دیگر نسل باقی نمی ماند و در آینده نسل از بین می رود.
زمانه : یعنی یک فرد همجنسگرا حق حیات فرد دیگری را دارد زیر پا می گذارد؟
آیت الله گرامی : هم دارد ترویج می کند با عمل خودش این معنا را و این باید در نطفه خفه شود زیرا این مسئله بسیار حساسی است زیرا نسل را تهدید می کند و هم اینکه خودش آبروی خودش را برده است زیرا کسی که در خانه نگاه نمی کند به قول معروف حریم را رعایت نکرده است و مثلا پرده ها را نکشیده است و یا خودش بیرون به دوستانش گفته است بیایید لذت خانه داریم.
زمانه : یعنی تجسس مثل سایر موارد در مورد همجنسگرایی هم ممنوع است؟
آیت الله گرامی : بله تجسس از هر گناهی ممنوع است به هرحال اسلام بسیار روی این مسئله به دلیل آنکه نسل از بین می رود حساس است.