بی تردید در جنبش اعتراضی موسوم به جنبش سبز مردم ایران تنوع دیدگاهها وجود داشته و دارد. این تنوع و رنگارنگی و در مواردی تفاوت دیدگاهها هم در زمینه عناصر انسانی جنبش وجود دارد و هم برخواسته از ایدئولوژی ها و خطوط و مرام های سیاسی موجود در جغرافیای سیاسی احزاب و دسته ها و نحله های سیاسی داخل و خارج از ایران است.

از یک سو بخشی از ایرانیان داخل و خارج کشور با پیشینه سیاسی دیرینه و خوشامد ها و بد آمدهای مبتنی بر خاطرات دهه های پنجاه و شصت شمسی از احزاب قدیمی و گرایشات سیاسی و فکری ایشان تلاش می کنند تا تجارب خود در دوره های گوناگون تاریخی معاصر ایران را مد نظر قرار دهند و در دام افراط و تفریطهای مبتنی بر تحلیلهای انتزاعی از شرائط امروز ایران نیافتند و از سوی دیگر بخشی از تجربه اندوختگان و پیش کسوتان سیاسی و حتی هواداران جوان ایشان در داخل و اغلب خارج کشور از میزان پیشرو بودن شعارها و اقدامات رهبران جنبش سبز در داخل ناراضی اند و تلاش می کنند با انتقاد از ایشان راه را برای نیل به اهداف عالیه و اساسی جنبش فراهم نمایند.

ناظران بی طرف بر این باور هستند که همه این دغدغه ها و نگرانی ها که ای بسا در مواردی منجر به بیان انتقادات و یا حتی حملات تند و کند نسبت به طرفین می شود از سر دلسوزی و وطن دوستی و علاقه به استقرار یک نظام دموکراتیک در ایران است و لاغیر اما برخی از دلسوزان جنبش گمان می کنند در این میان یک نکته حائز اهمیت باید بیش از پیش مد نظر همه فعالان سیاسی منتقد و مخالف نظام حاکم قرار گیرد و آن اتحاد حداکثری حول خواسته های حداقلی و پرهیز از پرداختن به حواشی و جزئیات دارای اهمیت کمتر و صرف وقت و توان در موضوعاتی که حداقل در این مقطع راهگشا نبوده و می تواند آب به آسیاب حاکمیت اقتدارگرایان بریزد.

به راحتی می توان برای رصد رفتار حاکمیت در این زمینه و درس گرفتن از جهت گیری ایشان ، میزان حجم اخبار ویژه رسانه های مذکور را مد نظر قرار داد. در این اخبار و گزارشات که اغلب می توان آنرا در ستون اخبار ویژه روزنامه کیهان و خبرگزاری فارس و یا برنامه موسوم به 20.30 تلویزیون و سایر روزنامه ها و سایتهای همسو دید ، پرداختن به اختلافات درونی جنبش سبز و بویژه حملات شدید سایتها و رسانه ها علی الخصوص چهره های شناخته شده داخل و خارج اپوزسیون به رهبران جنبش سبز و تخریب ایشان جایگاه خاص و حائز اهمیتی دارد. روز نامه اصولگرای کیهان امروز پا را از این فراتر نهاده و در سرمقاله به امضای مدیر مسئول به تلاش مذبوحانه اختلاف افکنی میان آقایان موسوی و کروبی نیز پرداخته است.

بی شک توصیه پرهیز از اختلافات درونی جنبش دائر بر این نیست که باید باب نقد و نقادی نسبت به رهبران جنبش سبز را بست و یا مثلا فلان سایت شناخته شده سبز بی عیب و نقص است و آقایان موسوی و کروبی و خاتمی در این مقطع که حاکمیت از هر فشاری بر مردم و چهره های حامی حقوق مردم دریغ نمی کند باید مصون از نقد باشند ، هرگز. سخن این بخش از فعالان سیاسی در این است که نه فقط برای رهبران جنبش سبز و یا سایتها و رسانه های منتسب به این جنبش بلکه برای همه ، باید آداب نقد را پاس داشت و از دایره ادب و اخلاق و منطق و انصاف خارج نشد و از سوی دیگر این دلسوزان آزادی و آبادانی ایران معتقدند باید فهمید و فهماند که جبهه مقابل دموکراسی خواهی و حقوق بشر ، حاکمیت زورمداران تزویر گری است که برای بقای خود و نابود سازی همه منابع و منافع ایران عزیز در جهت استمرار قدرت و ثروت و نفوذ خود حاضرند به هر دستاویزی متوسل شوند و این دستاویز امروز برجسته کردن تفاوتها و اختلافات طبیعی درونی جنبش برای تخریب آن است.

امروز شرائط بگونه ای پیش رفته که موجب گردیده همه مخالفان نظام حاکم بر روی یک کشتی سوار شوند و یک سرنوشت پیدا کنند .تفاوت ادبیات اپوزسیون خارج نسبت به حاکمیت با ادبیات و روش و منش رهبران جنبش اعتراضی در داخل ایران کاملا طبیعی و برخواسته از ملاحظات و شرائط متفاوت سیاسی ، امنیتی و روانی این دو محیط می باشد.

با این اوصاف ارزیابی تحلیلگران دائر بر این است که اگر همه دلسوزان ایران آزاد و دموکراتیک حول سه شعار آزادی ، دموکراسی و حقوق بشر توافق نمایند و در اولویت مبارزات خود موانع ساختاری استقرار این سه شعار در ایران را به چالش بکشند ، جنبش از هارمونی قابل قبولی برای حل بحران کنونی برخوردار خواهد شد .

ممکن است پرسیده شود تعاریف و برداشتهای گوناگون از آزادی و دموکراسی و حقوق بشر خود می تواند منشأ اختلاف و تعارض در درون جنبش شود و اساسا بر پایه کدام منبع مورد توافق همه سلائق دخیل در جنبش می توان بر این سه شعار محوری تکیه نمود؟

پاسخ مختصر آنکه برای نیل به آزادی و دموکراسی اصول مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی بویژه اصول 22 ، 23 ، 24 ، 25 ، 26 و اصل 27 و دیگر اصول می تواند مبنای عمل قرار گیرد و برای حقوق بشر هم هیچ سندی کاملتر و معتبرتر از اعلامیه جهانی حقوق بشر نیست که هم مبنای عقلانی و انسانی دارد و هم دینداران ( با برداشت روشنفکران دینی ) مخالفتی با آن ندارند.

به نظر می رسد چنانچه واژگان و ریتم نقد درونی جنبش برخواسته از چارچوب اصلاحی و خیرخواهانه و غیرستیزه جویانه باشد هرگز نمی تواند مورد سوء استفاده رسانه های همسو با حاکمیت برای تخریب حرکت اعتراضی مردم ایران وبویژه تضعیف و تخریب رهبران اعتراضات در داخل کشور و نیز جریانات اپوزسیون خارج قرار گیرد.

در این راستا شاید مهمترین شکافی که حاکمیت نیز هوشمندانه بر روی آن دست می گذارد شکاف سکولارها و دینداران باشد . هر چه سکولارها به مبانی اعتقادی دینداران - خارج از چارچوبهای فوق الذکر نقد سازنده - تهاجم کنند و دینداران نیز متقابلا از ایراد اتهام و هجمه به سکولارها خودداری ننمایند و بالعکس ، بخش رسانه ای سرکوب آنرا بزرگ نمایی و برجسته می نماید و باورها و اعتقادات مردمی که پشتوانه اصلی جنبش در داخل ایران هستند و طبعا به یکی از این دو گروه قرابت دارند را مورد بمباران قرار می دهند ، روحیه فعالان جنبش برای پیگیری مطالبات جنبش را ضعیف می کند و توده ها نیز با این میزان اختلاف و تعارض درونی در جنبش از حمایت خود دست بر می دارند.

نتیجه آنکه شعار " ما همه با هم هستیم " که در ماههای اول این جنبش از زیباترین و در عین حال از محوری ترین شعارهای ایرانیان در داخل و خارج از کشور بود چنانچه همچنان در عمل به عنوان یک استراتژی دراز مدت باز تعریف و بازخوانی شود می تواند راه گذار جنبش مردمی به سمت دموکراسی پایدار را هموار نماید. در واقع ایرانیان همه با هم هستند در رسیدن به دموکراسی و آزادی و حقوق بشر و در عین حال رنگارنگ و متفاوت هستند در اندیشه ها و اعتقادات و باورهای خود و این تعارضی با نقد سازنده و دلسوزانه و برادرانه نسبت به یکدیگر ندارد. حاکمیت تمامت خواهان اقتدارگرا بیشترین ترس و واهمه را از اتحاد و همدلی مردم ایران دارند. بزرگترین ضربه برای نظامهای توتالیتر دور هم جمع شدن انسانها برای اهداف مشترک است. در صورتیکه این سه هدف مشترک مبنای وحدت ملی قرار گیرد و افراد گروهها و احزاب و دسته جات سیاسی یکدیگر را دلسوزانه نقد کنند و خود را حق مطلق نپندارند ، بی دلیل و بر اساس شنیده ها وبافته های عوامانه و غیر مستند یکدیگر را متهم نکنند و همه تلاش و همت خودشان را برای مبارزه با استبداد و دیکتاتوری حاکم در ایران مصروف نمایند ، جنبش به اهداف خود نزدیک و نزدیکتر خواهد شد .

پاریس دوشنبه 26 آوریل 2010